อุตตริมนุสสธรรม ของ สมเด็จพระพุฒาจารย์(โต) ตอน พระอายประธาน

พระอายพระประธาน

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมติอมรพันธุ์ ประทานเล่าว่า คราวหนึ่ง มีผู้ถามสมเด็จฯ ว่าม่านสองไข ที่บังพระประธานในอุโบสถนั้น มีไว้ทำไม

สมเด็จฯ ตอบว่า มีไว้สำหรับพระภิกษุสงฆ์ลงอุโบสถ แสดงอาบัติจะได้ปิดม่านเสีย ไม่ให้พระประธานเห็น แล้วแสดงอาบัติกัน ถึงแม้ถ้อยคำที่ตอบจะเชิงตลก แต่ก็สอนว่าพระท่านก็ อายเหมือนกันที่ทำผิดพระวินัย เมื่อมานั่งปลงอาบัติกัน ก็ยังอายพระพุทธเจ้า

อุตตริมนุสสธรรม ของ สมเด็จพระพุฒาจารย์(โต) ตอน ยอยกกระหม่อมฉัน

ยกยอกระหม่อมฉัน

วันหนึ่งท่านไปที่วัดมหาธาตุ ซึ่งเป็นวัดพระสังฆราช  สมัยนั้นสมเด็จมีชื่อเสียงโด่งดังทางบอกใบ้ให้หวยอยู่แล้ว จึงมีพระองค์หนึ่ง มายืนดักอยู่ที่ประตูวัดมหาธาตุตอนขากลับ พอท่านเดินมาก็ยกมือไหว้อย่างนอบน้อม สมเด็จมองหน้า ถามว่า มีธุระอะไรหรือครับ พระภิกษุรูปนั้นตอบว่า

“กิตติศัพท์ใต้เท้าเลื่องลือนัก กระผมขอหวยสักตัวขอรับ...”

“แหม พระเดชพระคุณละก้อ...ยอหม่อมฉันเสียด้วย...”

ว่าแล้วท่านก็เดินผ่านหน้าไป พระรูปนั้นนึกว่าสมเด็จไม่ยอมบอกใบ้ให้หวยตน แต่เย็นวันนั้น หวยออกตัว ย.ห้องซุน (ยอหม่อมฉัน)

อุตตริมนุสสธรรม ของ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) ตอน ช้างเผือกเกิดในป่า

ช้างเผือกเกิดในป่า

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์โต เป็นช้างเผือกที่เกิดในป่าอย่างแท้จริง ในที่สุดก็ถูกจับมาขึ้นระวางเป็นช้างทรงของพระมหากษัตริย์ ได้เป็นสมเด็จฯ เทียบเท่ายศทางอำมาตย์มนตรีที่สมเด็จเจ้าพระยาอย่างสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ผู้สำเร็จราชการแผ่นดินในสมัยรัชกาลที่ ๕  เล่ากันว่าคราวหนึ่ง ท่านได้รับนิมนต์ไปเทศน์ที่ตำหนักของสมเด็จเจ้าพระยา ผู้มีอำนาจครอบคลุมแผ่นดินอยู่ ปรากฏว่ามีพวกข้าราชหัวเมืองพากันมาหาสมเด็จเจ้าพระยาสำเร็จราชการแผ่นดินมาก พากันนั่งหมอบก้มประนมมือกันอยู่เป็นแถว จนลืมไหว้พระ สมเด็จเจ้าพระยาเจ้าของตำหนักก็นั่งอิงหมอนอิงอยู่บนตั่งกำลังรินน้ำชาดื่มอยู่ ลืมไหว้พระเหมือนกัน ในขณะที่สมเด็จพระพุฒาจารย์เดินเข้ามา

เมื่อท่านขึ้นธรรมาสน์เทศน์แล้ว ว่านะโม ๓ จบ ให้ศีล ๕ ตามธรรมเนียมแล้ว ก็เข้าบทเทศน์

“สัมมามัวรินกินน้ำชา มิจฉาหมอบก้มประนมมือ...”

สมเด็จเจ้าพระยาฯ ฟังแล้วบาดหู จึงลุกขึ้นเดินหนีเข้าเรือนไปเลย วันนั้นสมเด็จเจ้าพระยาไม่ฟังเทศน์ ส่วนสมเด็จพระพุฒาจารย์โตก็ลงจากธรรมาสน์กลับวัดระฆัง  เล่ากันว่ามึนตึงกันมานานระหว่างสมเด็จเจ้าพระยาฯ กับสมเด็จพระฯ ภายหลังจึงดีกัน นี่คือตัวอย่างของลูกป่ามาเจอกับลูกกรุง สมเด็จฯ ท่านสอนคนทุกชั้น ไม่กลัวเกรงใครเลย

(โปรดติดตามตอนต่อไป)